Przy stole leżą rozsypane patyczki, a po chwili zaczyna się spór: czy trójząb jest wart 20, czy 25 punktów? W bierkach punkty zależą od oznaczeń i instrukcji zestawu, choć w wielu polskich kompletach spotkasz punktację opartą na kształcie bierek.
Najpierw ustalcie punktację z instrukcji zestawu
- Nie ma jednej punktacji obowiązującej dla każdego kompletu bierek.
- W popularnym wariancie prosta bierka daje 1 punkt, bosak 5, łopata 10, ostra łopata 15, a widły 20.
- W zestawach Mikado punkty mogą wynikać z kolorowych pasków, a najwyżej punktowana bierka może mieć spiralne oznaczenie.
- Jeśli instrukcji brakuje, uzgodnijcie wartości przed grą i zapiszcie je, zanim rozsypiecie patyczki.
Punktacja zależy od zestawu, a nie od jednej stałej tabeli
Dwa komplety mogą wyglądać podobnie, a mimo to przyznawać inne punkty za patyczki. W jednym rozpoznajesz bierki po kształtach, w innym po kolorowych paskach, dlatego instrukcja konkretnego zestawu ma pierwszeństwo przed tabelą znalezioną w ogólnym opisie gry.
W polskim wariancie opartym na kształtach spotyka się prosty podział: bierka prosta to 1 punkt, bosak 5, łopata 10, ostra łopata 15, a widły 20. Taką punktację podaje opis zasad opublikowany przez serwis Zasady gry. Potraktuj ją jako popularny wariant, nie uniwersalny przepis.
Różnicę widać w instrukcjach konkretnych kompletów. Producent zestawu do gry w bierki „Pick Up Sticks” podaje 41 patyczków i przyznaje spiralnej bierce 20 punktów, a pozostałym grupom od 2 do 10 punktów za sztukę. Instrukcja producenta Traditional Garden Games pokazuje więc, dlaczego nie należy przenosić tabeli z innego pudełka.
Rozpoznaj bierkę po kształcie albo oznaczeniu
Gdy masz klasyczny zestaw z zakończeniami przypominającymi narzędzia, liczenie jest dość intuicyjne: im bardziej charakterystyczny kształt, tym wyższa wartość. Poniższa tabela opisuje jeden popularny wariant, a nie punktację każdego kompletu.
| Bierka | Punkty | Jak ją rozpoznać |
|---|---|---|
| Prosta | 1 | Gładki patyczek bez wyróżniającego się zakończenia |
| Bosak | 5 | Zakończony haczykiem |
| Łopata prosta | 10 | Ma płaską końcówkę |
| Łopata ostra | 15 | Końcówka jest zaostrzona |
| Widły | 20 | Rozpoznasz je po rozdzielonym, widełkowatym zakończeniu |
W komplecie Mikado oznaczenia bywają ważniejsze niż kształty: punkty odczytuje się z liczby i układu pasków, a spiralny patyczek może być osobnym, najwyżej punktowanym elementem. Nie zgaduj wartości wyłącznie po kolorze, bo producenci stosują różne oznaczenia.
Przed grą rozstrzygnij trzy częste spory
Najwięcej zamieszania pojawia się wtedy, gdy gracze znają inne wersje zasad. Prawdę mówiąc, krótkie uzgodnienie przed rozsypaniem bierek oszczędza więcej czasu niż późniejsze przeliczanie wyniku po kilka razy.
| Sytuacja | Skąd bierze się problem | Co zrobić |
|---|---|---|
| Trójząb ma inną wartość niż pamiętano | W popularnych opisach spotyka się różne wartości tej bierki | Przyjmijcie tabelę z instrukcji albo ustalcie jedną wartość przed rozdaniem |
| Patyczki mają paski zamiast wyróżnionych końcówek | To może być zestaw punktowany według kolorów, a nie kształtów | Odczytajcie tabelę oznaczeń z pudełka; jeśli jej nie ma, uzgodnijcie własną |
| Nie wiadomo, czy użyta bierka może pomagać przy zbieraniu | Ta zasada może zależeć od wariantu gry | Ustalcie, czy wolno posługiwać się wcześniej zdobytym patyczkiem, zanim zacznie się runda |
| Poruszona bierka budzi spór | Gracze mogą inaczej rozumieć, kiedy kończy się kolejka | Przyjmijcie zasadę z instrukcji; w razie jej braku ustalcie, czy ruch kończy każde poruszenie innego patyczka |
Nie mieszajcie punktacji z zasadami ruchu. To, ile warta jest bierka, rozstrzyga tabela zestawu, a to, czy wolno jej używać do podważania innych, powinno wynikać z instrukcji albo wcześniejszej umowy. Obie kwestie ustalcie osobno.
Bierki i warcaby to różne gry, więc inaczej liczy się wynik
Polskie „bierki” oznaczają grę polegającą na ostrożnym podnoszeniu patyczków. Angielskie słowo „checkers” odnosi się natomiast do warcabów, w których zwykle nie sumuje się punktów za zbite piony. W partii domowej wynik rozstrzyga się przez wygraną, przegraną albo remis.
W turniejowym systemie punktowania można spotkać osobną skalę. Kodeks Warcabowy Polskiego Związku Warcabowego opisuje w rozgrywkach systemem kołowym przyznawanie 2 punktów za wygraną, 1 za remis i 0 za porażkę. To punkty za rezultat partii, nie za poszczególne piony.
Jedna umowa przed startem wystarczy
Jeśli pudełko zawiera instrukcję, trzymajcie się podanej w niej tabeli. Gdy jej brakuje, wybierzcie jeden wariant i zapiszcie wartości w widocznym miejscu; uważam, że to najprostszy sposób, by uniknąć sporu o punktację po zakończeniu partii.
Przy zestawie z oznaczeniami kolorystycznymi nie przenoś automatycznie wartości z kompletu z bosakami i widłami. Najpierw rozpoznaj system oznaczeń, potem licz zdobyte punkty - wtedy wynik będzie jasny dla wszystkich przy stole.